Powstanie Zakładów Azotowych “Puławy”

   r. (środa), godz. 13:00    Brak komentarzy do Powstanie Zakładów Azotowych “Puławy”

zaklady-azotowe

Nie sposób mówić o najnowszej historii miasta Puławy bez zaakcentowania dziejów największej w regionie fabryki, czyli Zakładów Azotowych “Puławy”. Powstanie ogromnego kombinatu chemicznego odegrało poważną rolę na dalsze losy samego miasta.

Historię Zakładów Azotowych “Puławy” można rozpocząć od dnia 19 grudnia 1960 r. Właśnie tego dnia ówczesna Rada Ministrów podjęła uchwałę (nr 42/60) dotyczącą lokalizacji fabryki związków azotowych pod Puławami. Dokument określał m.in. wielkość nakładów inwestycyjnych przeznaczonych na wybudowanie samego zakładu, rozmiary przyszłej produkcji i wielkość zatrudnienia. Przyjęto założenie, iż budowa fabryki będzie realizowana w trzech etapach, z czego ostatni miał rozpocząć się po roku 1968. Całość tej inwestycji oszacowano na 7,2 miliardów złotych. Zwierzchni nadzór nad mającym powstać przedsiębiorstwem państwowym objął Minister Przemysłu Chemicznego Antoni Radliński poprzez Zjednoczenie Przemysłu Syntezy Chemicznej w Gliwicach.

Założenia budowy kombinatu chemicznego w Puławach opracowało Biuro Projektów Przemysłu Chemicznego “Prosynchem”, a po wprowadzeniu pewnych zmian i uzupełnień zatwierdził je w marcu 1961 r. Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów. W pierwszej połowie 1961 r. Ministerstwo Przemysłu Chemicznego opracowało bardziej szczegółowe założenia budowy nowej fabryki, zaś Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów zwiększył nakłady inwestycyjne na budowę fabryki do 8,4 miliardów złotych, a także przyznał środki finansowe na inwestycje towarzyszące i budownictwo mieszkaniowe dla pracowników kombinatu.

Powstająca fabryka otrzymała oficjalną nazwę: Zakłady Azotowe “Puławy” w budowie. W maju 1961 r. powołano dyrekcję zakładu. Głównym dyrektorem został Mieczysław Kołodziej, a funkcję zastępcy dyrektora ds. technicznych (naczelnego inżyniera) objął Jan Zdebik.

W lipcu 1961 r. przekazano pod budowę kombinatu tereny zalesione leżące na północnym wschodzie od miasta Puławy, rozlokowane między Michałówką i Wólką Profecką. W kwietniu 1962 r. specjalnie w tym celu utworzono Puławskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego, które zostało generalnym wykonawcą budowy fabryki. 5 października 1962 r. projekt budowy fabryki przeszedł już wszystkie fazy zatwierdzania i został przyjęty przez Komisję Planowania. Zgodnie z jej zaleceniami uruchomienie pierwszego ciągu amoniaku i mocznika oraz elektrociepłowni miało nastąpić pod koniec 1965 r.

W maju 1963 r. wmurowany został akt erekcyjny pod budowę elektrociepłowni. Był to pierwszy obiekt przemysłowy powstającego kombinatu chemicznego. Rozpoczęła się trwająca kilka lat intensywna budowa potężnego zakładu, przy której pracowało setki osób, w większości przybywających do Puław z różnych części Polski w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków życia. Dla miasta, znanego dotychczas w Polsce jako ośrodek wypoczynkowy i dawna siedziba rodu Czartoryskich, było to wyjątkowe przedsięwzięcie. Puławy stopniowo, lecz sukcesywnie zaczęły zmieniać swoje oblicze.

Jak na tamte czasy projekt fabryki był bardzo nowoczesny. Licencję na proces otrzymywania amoniaku zakupiono od duńskiej firmy Haldor Topsoe, zaś produkcja mocznika została zaś oparta na licencji japońskiej firmy Toyo Koatsu.

Rozpoczęcie działalności produkcyjnej nowo powstałej fabryki nastąpiło 4 maja 1966 r.. Z kolei 16 lipca 1966 r. miała miejsce oficjalna uroczystość otwarcia fabryki. Natomiast po zakończeniu ostatecznych prac budowlanych w dniu 16 października 1968 r. Ministerstwo Przemysłu Chemicznego wydało zarządzenie, na mocy którego zmieniono nazwę przedsiębiorstwa na Zakłady Azotowe “Puławy”. Fabryka chemiczna, jak i same miasto Puławy, stały się w niedługim czasie znane w kraju i zagranicą, jako duży ośrodek produkujący nawozy chemiczne.

Zdjęcie w nagłówku: reprodukcja z albumu “Puławy ponad czasem” ukazująca symboliczny moment ścięcia pierwszego drzewa na terenie przeznaczonym pod budowę Zakładów Azotowych “Puławy” latem 1961 (fot. Stanisław Papciak).