Polscy kolejarze w II wojnie światowej

   r. (piątek), godz. 14:00    Brak komentarzy do Polscy kolejarze w II wojnie światowej

W II Rzeczpospolitej na kolei zatrudnionych było 180 tys. osób. Większość kolejarzy przeszła specjalne przysposobienie wojskowe, a niemal wszyscy odbyli wcześniej służbę wojskową. Kolej stanowiła niezwykle ważną gałąź transportu i z tego względu była istotna także ze względów strategiczno-militarnych.

Stan gotowości wojennej w Polskich Kolejach Państwowych został ogłoszony 28 sierpnia 1939 roku. Powołano wówczas Wojenną Dyrekcję Kolejową, na czele której stanął podpułkownik inż. Otton Grosser. Jednocześnie cała polska kolej została zmilitaryzowana.

W czasie II wojny światowej to właśnie kolejarze stanowili niejednokrotnie podstawę siatek wywiadowczo-informacyjnych, przeprowadzali samorzutne akcje sabotażowe czy też współpracując z lokalną partyzantką bądź Armią Krajową. Niejednokrotnie kolejarze walczyli też otwarcie z bronią w ręku przeciwko okupantowi. Akcje sabotażowe przybierały różną formę. Było to m.in. fałszowanie nalepek adresowych na wagonach, które wskutek tego trafiały w zupełnie inne miejsce, niż planowali hitlerowcy. Kolejarze powodowali celowo zatory na torach, dezorganizowali pracę na dworcach, masowo porzucali pracę, pomagali ruchowi oporu w przejmowaniu transportów z żywnością, lekami, papierosami i węglem. Ich pomoc była nieoceniona również przy organizacji podziemnej poczty kurierskiej na Zachód.

Poniżej fragment listy opracowanej przez Franciszka Krajkę i Bolesława Wójcika, na której znajdują się nazwiska kolejarzy polskich, którzy zginęli w latach 1939-1945 pracując na odcinku Lublin – Dęblin – Łuków lub byli związani z miejscowościami położonymi na tej trasie lub też zginęli w Lublinie. Wykaz jest niepełny i pochodzi z książki pt. „Żołnierze żelaznych szlaków. Wspomnienia polskich kolejarzy 1939-1945” opracowanej przez Janusza Gmitruka, Krzysztofa Komorowskiego i Piotra Matusaka i wydanej w Warszawie w 1988 roku.

nazwiskoimięinformacja
AdamiecTadeuszpracownik stacji Łuków; rozstrzelany koło stacji Krzywda w 1943 r.
Barankiewicz?pracownik stacji Puławy
BartczakAleksanderprzetokowy ze stacji Łuków; rozstrzelany w Radzyniu 20 marca 1944 r.
BralczykAntonipracownik stacji Łódź Kaliska; poległ pod Dęblinem we wrześniu 1939 r.
BrejtRomanpracownik Biura Kontroli Dochodów w Chełmie; rozstrzelany na zamku w Lublinie
CiakMichałpracownik stacji Chełm; zginął na Majdanku
KonarzewskiZbigniewpomocnik maszynisty w Łukowie; zginął w Dachau
KondraciukStefanprzetokowy ze stacji Łuków; rozstrzelany w Radzyniu 20 marca 1944 r.
KralkaJózefkonduktor z Łodzi; poległ pod Dęblinem we wrześniu 1939 r.
KubiakMichałpracownik stacji Łuków; rozstrzelany w Radzyniu 10 kwietnia 1942 r.
LewandowskiMarianpracownik stacji Łuków
ŁopuszańskiPawełmaszynista parowozowni Lublin; rozstrzelany na stacji Kanie 29 maja 1944 r.
MarczakStanisławpracownik stacji Dęblin; poległ na stacji Chełm we wrześniu 1939 r.
MazioStanisławprzelotowy ze stacji Łuków; rozstrzelany w Radzyniu 20 marca 1944 r.
OrzechowskiStefanpracownik stacji Łuków
OziemskiZygmuntpracownik stacji Łuków; rozstrzelany w Radzyniu 1 listopada 1943 r.
OzierskiZygmuntpracownik stacji Łuków; rozstrzelany w Radzyniu 21 grudnia 1943 r.
Szturm de SztremWojciechzginął w Lublinie
ToczkoKazimierzkasjer biletowy z Białej Podlaskiej; zginął w Majdanku w 1942 r.
WierzchowskiStefanmaszynista ze stacji Łuków; zginął w Oświęcimiu
Winiarski?dyżurny ruchu ze stacji Nałęczów
WitkowskiTadeuszkancelista na stacji Łuków; rozstrzelany na Pawiaku 20 maja 1944 r.

Zdjęcie w nagłówku: reprodukcja fotografii budynku dworca kolejowego w Nałęczowie wykonanej w 1928 r.; Narodowe Archiwum Cyfrowe.