Początki skautingu w regionie puławskim

   r. (czwartek), godz. 23:50    Brak komentarzy do Początki skautingu w regionie puławskim

Pierwsza wzmianka o działalności skautingu w regionie puławskim dotyczy zorganizowania przez 1 Drużynę Skautową im. Waleriana Łukasińskiego z Lublina obozu roboczego w Kęble podczas wakacji 1912 roku. Rok później w Kęble w okresie wakacyjnym zorganizowany został dwudziestodniowy obóz międzydrużynowy, którego komendantem był Jan Sikorski – późniejszy komendant Polskiej Organizacji Skautowej. W samych Puławach, należących wówczas do zaboru rosyjskiego, przed wybuchem I wojny światowej nie zaobserwowano działalności wśród młodzieży młodszej, gdyż miasto było wówczas małe i nie posiadało większych szkół średnich.

Sytuacja ta uległa zmianie dopiero po wkroczeniu Austriaków na Lubelszczyznę w 1915 r. W tymże roku w Nałęczowie powstała męska drużyna skautowa im. Waleriana Łukasińskiego, a rok później żeńska drużyna im. Tadeusza Kościuszki. Z kolei w Puławach w 1916 roku utworzono żeńską drużynę skautową im. Emilii Plater i męską im. Tadeusza Kościuszki. Także w 1916 r. powstały inne drużyny: żeńska im. Bartosza Głowackiego w Irenie (obecnie Dęblin), żeńska im. Romualda Traugutta w Kurowie oraz oddziały żeńskie skautek w Opolu Lubelskim i w Kazimierzu Dolnym. Na przełomie 1916/1917 r. zorganizowała się w Puławach męska drużyna im. Kazimierza Pułaskiego.

• otwarcie wystawy poświęconej puławskiemu harcerstwu; 10 marca 2011 r.; Puławy

Utworzenie w Puławach żeńskiej drużyny skautowej im. Emilii Plater przy Prywatnym Gimnazjum Żeńskim prowadzonym przez Jadwigę Hollakową oraz męskiej drużyny im. Tadeusza Kościuszki w Państwowej Szkole Realnej (obecnie jest to I Liceum Ogólnokształcące im. księcia Adama Jerzego Czartoryskiego) jest związane z osobą Tadeusza Młotkowskiego. Był on oficerem 6 Pułku Piechoty Legionów, który stacjonował wtedy w Puławach. Porucznik Młotkowski był także członkiem Polskiej Organizacji Skautowej (POS). Również z jego inicjatywy powstały w tym okresie pozostałe drużyny w regionie.

Pierwszą drużynową drużyny żeńskiej była Maria Dmochowska. Harcówka mieściła się przy ul. Czartoryskich, znajdowała się tam biblioteczka z książkami i prasą harcerską. W 1917 r. Koło Przyjaciół Harcerstwa ufundowało drużynie sztandar. Zbiórkę na ten cel zainicjowała Maria Albrychtowa. Harcerki wydawały też własne pisemko pt. “Świetlik”. Natomiast drużynę męską prowadził Edward Marzys i w 1916 roku liczyła 30 skautów. W 1917 roku obydwie puławskie drużyny – męska i żeńska – zorganizowały obchody z okazji setnej rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki.

Trzecia drużyna puławska, nosząca im. Kazimierza Pułaskiego, powstała przy Państwowej Szkole Realnej. Była bardzo aktywna i w ciągu kilku lat jej stan liczbowy zwiększył się do 75 druhów. Rozkwit przypadł na przełom lat 20. i 30. XX wieku, kiedy to drużynowym został Romuald Orżanowski, uczeń Państwowego Gimnazjum im. księcia Adama Jerzego Czartoryskiego (1 grudnia 1918 r zmieniono nazwę Państwowej Szkoły Realnej na Gimnazjum, nadając placówce patrona). Młody drużynowy był zapalonym zwolennikiem wszelkich sportów wodnych. Prowadzona przez niego drużyna uzyskała w 1930 r. specjalność żeglarską i została przemianowana na I Żeglarska Drużyna Harcerzy im. Kazimierza Pułaskiego w Puławach. Dzięki temu, że Romuald Orżanowski był synem pułkownika artylerii i miał dobry kontakt z 2 Pułkiem Saperów Kaniowskich, jego drużyna nie raz korzystała z pomocy żołnierzy. I tak np. przy wsparciu kaniowczyków młodzi wodniacy wybudowali własne jednostki pływające na Wiśle.

Na ziemiach polskich ówczesne harcerstwo stanowiło wewnętrznie zawiły splot rozmaitych grup i organizacji, które na przemian dzieliły się i łączyły. Wynikało to z walki między zwolennikami Józefa Piłsudskiego i Narodowej Demokracji. W ten sposób powstały: Naczelna Komenda Skautowa, POS, Związek Skautek Polskich, Junactwo.Ta ostatnia organizacja była szczególnie aktywna na Lubelszczyźnie wśród młodzieży wiejskiej i robotniczej.

W dniach 1-2 listopada 1916 r. odbył się w Warszawie zlot organizacji skautowych z terenu Królestwa Polskiego i powstał Związek Harcerstwa Polskiego. Natomiast tuż w przeddzień odzyskania niepodległości przez Polskę w Lublinie w dniach 1-2 listopada odbył się zjazd zjednoczeniowy wszystkich organizacji harcerskich działających na ziemiach polskich. Uchwalono na nim połączenie się w jedną wspólną organizację noszącą nazwę Związek Harcerstwa Polskiego. I ta organizacja harcerska funkcjonuje po dziś dzień, a od 16 lutego 2004 r. posiada statut organizacji pożytku publicznego.

Nim jednak doszło do zjednoczenia wszystkich grup harcerskich, nim zakończyły się działania militarne w czasie I wojny światowej utworzony został przez POS w 1916 r. XV Okręg Puławski (męski) oraz XVIII Okręg Puławski (żeński). Ich komendantami były osoby pochodzące z Nałęczowa. Obydwa okręgi POS działały na terenie powiatu puławskiego i pełniły rolę podobną do dzisiejszych komend hufców.

W ten sposób skauting, jako ruch społeczny i wychowawczy, który został zapoczątkowany na przełomie XIX i XX w. w Anglii przez Roberta Baden-Powella, a na ziemie polskie trafił dzięki działaniom Andrzeja Małkowskiego, został zaszczepiony trwale wśród młodzieży zamieszkującej Puławy i okoliczne miejscowości.