Historia powstania „Domu Chemika”

Pomysł stworzenia dużej placówki o charakterze kulturalno-wypoczynkowym w Puławach powstał na początku lat 60. XX wieku w Zakładach Azotowych „Puławy”. Miał to być ośrodek przeznaczony głównie dla kadry puławskiego kombinatu chemicznego, ale dostępny dla wszystkich mieszkańców miasta. Budowa obiektu trwała ponad 16 lat i ostatecznie nigdy nie został on zakładowym ośrodkiem kultury.

Projekt obiektu został przygotowany na przełomie lat 1964/1965 przez Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy w Warszawie i na tamte czasy był bardzo nowoczesny. Autorem konstrukcji był mgr inż. Jerzy Cyganecki, a projektantem architektury mgr inż. Jadwiga Szymanowska-Biedrzycka. Cały zespół liczył 10 osób, tworzyli go także: Józef Polak, Janusz Regulski, Radzisław Kwaśniewski, Stanisław Górski, Henryk Biedrzycki, Grzegorz Mitrowicz, Tadeusz Kaliszczak, Ryszard Kruk (dwaj ostatni panowie pochodzili z Puław).

Razem z działką budynek posiada powierzchnię 1 ha. Obiekt składa się z gmachu głównego oraz pawilonu wystawowego. Łącznie mieści się w nim ok. 100 pomieszczeń. Kubatura wynosi ok. 37 tys. m³, a powierzchnia użytkowa ponad 5 tys. m². Sala widowiskowa pierwotnie liczyła 544 miejsc siedzących, zaś po modernizacji przeprowadzonej w pierwszej połowie lat 90. XX w. miejsc tych jest 525.

Budowa nowego puławskiego ośrodka kultury miała pierwotnie zostać zakończona w 1966 r. Budżet opiewał na sumę 16,5 mln zł, co na ówczesne warunki pozwalało na wybudowanie co najmniej czterech bloków mieszkalnych. O silnych powiązaniach z Zakładami Azotowymi „Puławy” miała sugerować nazwa ośrodka, czyli „Dom Chemika”. Wkrótce jednak okazało się, że na inwestycję brakuje pieniędzy, a koszty budowy ciągle rosły. Problemy finansowe spowodowały, że kilkukrotnie prace budowlane były wstrzymywane. Ostateczna decyzja o sfinansowaniu budowy zapadła dopiero w 1980 r. Uroczyste otwarcie ośrodka przewidziano na 1983 r., ale stało się to możliwe dopiero rok później.

Ze względu na wysokie koszty utrzymania „Dom Chemika” został przekazany przez Zakłady Azotowe „Puławy” na rzecz władz miasta i tym samym stał się w 1984 r. największym miejskim ośrodkiem kultury w Puławach zachowując przy tym w nazwie pamięć o swoich budowniczych. Oficjalnie działalność rozpoczął w czwartek 22 listopada 1984 r., jako Puławski Ośrodek Kultury „Dom Chemika”. Uroczystości otwarcia rozpoczęły się o godz. 12.00, w części artystycznej wystąpił Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Śląsk”, a jako imprezę towarzyszącą przygotowano wystawę i kiermasz książek o tematyce społeczno-politycznej. W uroczystościach brali udział m.in.: minister Edward Grzywa z Ministerstwa Przemysłu Chemicznego i Lekkiego, ambasador O Man Sok z ambasady Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej w Polsce, a także przedstawiciele wojewódzkich władz administracyjno-partyjnych. Symbolicznego przecięcia wstęgi przed głównym wejściem od strony ul. Wojska Polskiego dokonali: minister Grzywa, Stanisław Zgrzywa (przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie), Bogusław Marzec (stolarz z Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego „Puławy”). Podczas uroczystości wręczone zostały też odznaczenia. I tak odznakę „Za zasługi dla Lubelszczyzny: otrzymało 12 osób z Puław, a odznakę „Za Zasługi dla Puław” otrzymały zbiorowo Zakłady Azotowe „Puławy” oraz Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego „Puławy”.

Pinterest

uroczystość otwarcia Puławskiego Ośrodka Kultury „Dom Chemika”; przecięcia wstęgi dokonuje minister przemysłu chemicznego i lekkiego prof. Edward Grzywa, obok po jego prawej stronie stoi stolarz z PBPP Bogusław Marzec, a po lewej stronie ministra stoi przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie Stanisław Zgrzywa; w tle przy mikrofonie stoją kolejno dyrektor PPBP Marian Karczmarczyk i dyrektor POK „Dom Chemika” Kleofas Obuch; 22 listopada 1984 r.; fot. Stanisław Papciak; zdjęcie z zasobów Pracowni Dokumentacji Dziejów Miasta w Puławach

Wcześniej, bo już na początku 1983 r., do użytku oddano pawilon wystawowy, gdzie jeszcze przed oficjalnym otwarciem zorganizowano kilka ekspozycji. Natomiast w październiku 1984 r., w Puławskim Ośrodku Kultury „Domu Chemika” odbyła się wojewódzka inauguracja roku kulturalno-oświatowego 1984/1985. Uczestniczyli w niej m.in. prezydent miasta Puławy Zygmunt Czajkowski, wojewoda lubelski Tadeusz Wilk, działacze i twórcy z terenu województwa lubelskiego oraz przedstawiciele partyjni.

Budowa tego ośrodka kultury obrosła własną legendą będącą wynikiem ograniczeń inwestycyjnych w kraju w latach 70. XX wieku. Złośliwi nazywali go wówczas „pałacem z marmurów i luster”, chociaż gdy już powstał to mógł śmiało konkurować z najlepszymi placówkami kulturalnymi w Polsce. We wrześniu 1985 r. zespół autorski realizujący projekt Puławskiego Ośrodka Kultury „Domu Chemika” otrzymał nagrodę pierwszego stopnia Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej za „wybitne osiągnięcia twórcze w projektowaniu architektoniczno-budowlanym, planowaniu przestrzennym, gospodarce komunalnej i mieszkaniowej”. W marcu 1986 r. redakcja „Kuriera Lubelskiego” przyznała „Złotą Kielnię”, czyli pierwszą nagrodę w XXI edycji konkursu dla budowlańców z województwa lubelskiego, dla Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego „Puławy” za „znakomicie wybudowany okazały gmach” budynku Puławskiego Ośrodka Kultury „Dom Chemika”.

Początki działalności nie były łatwe. Ale Puławski Ośrodek Kultury „Dom Chemika” był pierwszą w historii Puław instytucją, która wystąpiła wobec środowiska lokalnego z szeroką i różnorodną ofertą kulturalną, obejmującą takie dziedziny, jak: teatr, poezja, muzyka, plastyka, film, fotografia, folklor, balet, literatura piękna, rozrywka, rekreacja. Dyrektorem głównym został Kleofas Obuch, który przez 16 lat był wcześniej kierownikiem Ośrodka Informacji Zakładów Azotowych „Puławy”. Zastępcą dyrektora ds. programowych została natomiast Wanda Meller-Mejnartowicz. Przy ośrodku sformowana została 17. osobowa Społeczna Rada Programowa, na czele której stał Mieczysław Kołodziej – dyrektor Zakładów Azotowych „Puławy”. W lipcu 1985 r. powstało również Towarzystwo Przyjaciół „Domu Chemika”. Kadrę ośrodka stanowili przede wszystkim pracownicy ze zlikwidowanych placówek puławskich, czyli Zakładowego Domu Kultury i Puławskiego Ośrodka Kultury. Było to łącznie ponad 60 osób.

Puławski Ośrodek Kultury „Dom Chemika” przez lata stanowił najbardziej okazałą placówkę kulturalno-oświatową w regionie i jeden z reprezentacyjnych budynków w samych Puławach. Być może pod koniec 2014 r. rozpocznie się długo oczekiwana przebudowa tego budynku, który przez te 30 lat utracił już sporo ze swej świetności.
Fotografia w nagłówku: wejście główne do POK „Dom Chemika” podczas obchodów nadania miastu Puławy praw miejskich; 9 czerwca 2006 r.; Puławy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *