„Dwa Brzegi” w Puławach

   r. (sobota), godz. 23:50    Brak komentarzy do „Dwa Brzegi” w Puławach

W dniach 1-9 sierpnia w Kazimierzu Dolnym i Janowcu, dwóch urokliwych miejscowościach położonych nad Wisłą w okolicach Puław, odbywał się Festiwal Filmu i Sztuki „Dwa Brzegi”. Była to już 9. edycja tego festiwalu, którego głównym organizatorem jest powstałe jesienią 2006 r. Stowarzyszenie Dwa Brzegi z siedzibą w Kazimierzu Dolnym. Dyrektorem artystycznym festiwalu jest Grażyna Torbicka – znana dziennikarka, krytyk filmowy, od 1987 r. związana z TVP2. Sam festiwal to prawdziwa gratka dla miłośników filmów. Jest to wydarzenie na bardzo wysokim poziomie. Przez te kilka lat podczas „Dwóch Brzegów” organizatorzy zaprezentowali publiczności szereg filmów, wśród których były także premiery polskie i zagraniczne, spotkania z udziałem twórców filmowych, retrospektywy filmowe, spotkania z artystami, a także koncerty. Wszystko to odbywało się po obu stronach Wisły w dwóch pobliskich miejscowościach (Kazimierz ma status miasta, Janowiec jest wsią, a prawa miejskie utracił w 1869 r. na skutek decyzji podjętej przez władze carskie) połączonych przeprawą promową. Był czas, że „Dwa Brzegi” odbywały się też w Puławach.

Pierwszą edycję Festiwalu „Dwa Brzegi” zorganizowano w 2007 r. Wcześniej przez kilka lat w Kazimierzu Dolnym odbywał się inny festiwal filmowy noszący nazwę Festiwal Filmowy i Artystyczny „Lato Filmów”, który miał podobny charakter do „Dwóch Brzegów”. „Lato Filmów” odbywało się w Kazimierzu od 1995 do 2004 r., czyli przez całą dekadę. Jego pomysłodawcą, a jednocześnie dyrektorem artystycznym, był Sławomir Rogowski. Festiwal miał rangę międzynarodowego i był realizowany przy udziale Romana Gutka, który został dyrektorem programowym festiwalu. Roman Gutek był założycielem Fundacji Sztuki Filmowej oraz twórcą Warszawskiego Festiwalu Filmowego, a w 1994 r. utworzył własną firmę Gutek Film zajmującą się dystrybucją kina niezależnego. Organizatorem „Lata Filmów” była początkowo Państwowa Instytucja Filmowa Max Film, a współorganizatorem przedsiębiorstwo Biuro Promocji i Mediów Filmar, które z czasem stało się głównym organizatorem.

Inauguracyjny festiwal „Lato Filmów” spotkał się z bardzo życzliwym przyjęciem mieszkańców, kinomanów i władz miasta. Impreza okazała się sporym sukcesem, postanowiono powtórzyć ją w kolejnym roku. I tak festiwal przekształcił się w cykliczne przedsięwzięcie, które w krótkim czasie stało się wizytówką klimatycznego miasteczka. Podczas pierwszej edycji zaprezentowano ponad 20 filmów. Główny cykl filmowy nosił nazwę „Wspólna przestrzeń, wspólne korzenie” i dotyczył złożonych problemów współżycia polsko-żydowskiego. Kazimierz Dolny był idealnym miejscem na tego typu imprezę, jako że w okresie międzywojennym miasteczko to w znaczniej mierze zamieszkiwała ludność wyznania mojżeszego, która w wielkim stopniu przyczyniła się do późniejszego wizerunku miasta.

Podczas edycji w 1997 r. pojawiły się różnego typu kulturalne imprezy towarzyszące pokazom filmowym: koncerty, seminaria, spotkania z licznymi gośćmi, wystawy, spektakle teatrów ulicznych. Nie był to więc typowy festiwal filmowy, gdyż łączył się z innymi sztukami: malarstwem, muzyką, teatrem, poezją. W ramach festiwalu każdego roku przyznawano też dwie nagrody, tzw. Korony Kazimierza Wielkiego. Jedną otrzymywał najlepszy film i wybierała go sama publiczność, druga dedykowana była wybitnym twórcom i instytucjom, a przyznawała ją Rada Festiwalu. Pośród nagrodzonych osób znaleźli się m.in. takie sławy jak: Krzysztof Zanussi, Jerzy Kawalerowicz, Kazimierz Kutz, Marek Piwowarski, Maciej Dejczer, Lucyna Winnicka, Radosław Piwowarski, Leszek Wosiewicz, Janusz Zaorski, Tadeusz Pałka.

Od 1997 r. „Lato Filmów” było już dużym przedsięwzięciem medialnym. Festiwal przestał mieć charakter kameralny, ze specyficzną atmosferą żydowskiego sztetl, a stawał się coraz bardziej medialny i komercyjny. Wtedy też zaczął ukazywać się biuletyn „Bulwar Nadwiślański”. W 2000 r. Roman Gutek wycofał się z działań wspierających kazimierski festiwal filmowy. Jednocześnie w Sanoku zorganizował zupełnie nowe wydarzenie pod nazwą Festiwal Filmowy „Nowe Horyzonty” reprezentujący kino o najwyższych walorach artystycznych oraz kino autorskie. Rok później z Sanoka festiwal przeniesiony został do Cieszyna, gdzie w nowej, znacznie większej oprawie przyznano pierwsze nagrody. W 2006 r. „Nowe Horyzonty” przeniesiono do Wrocławia, gdzie festiwal zyskał bogatszą niż dotychczas oprawę.

Tymczasem „Lato Filmów” z roku na rok zyskiwało na randze. Festiwal stał się na tyle prestiżowy, iż po 10. edycji zainteresowało się nim miasto Toruń, które skusiło firmę Filmar kwotą dofinansowania w wysokości 250 tys. zł, do przeniesienia go właśnie tam. I w ten sposób w 2005 r. „Lato Filmów” odbyło się już w Toruniu.

Władze Kazimierza Dolnego chciały jednak utrzymać imprezę w miasteczku. W 2005 r. toczony był spór o nazwę „Lato Filmów” z firmą Filmar, ale ostatecznie na trzy lata festiwal trafił do Torunia, a w 2008 r. zawitał do Warszawy. Dzięki wsparciu Telewizji Polskiej udało się jednak wówczas zorganizować w Kazimierzu festiwal filmowy. Przyjął on nazwę „Wysokie Temperatury Filmowe” i był dużo skromniejszy od wcześniejszych edycji „Lata Filmów”. Można było pomyśleć, że festiwal filmowy przetrwa, choć w nieco odmiennej formule, nastawiony na widza masowego, a nie wybitnego entuzjastę i kinomana. Jednakże w 2006 r. w Kazimierzu Dolnym nie zorganizowano żadnego przeglądu filmowego. Była to pierwsza tego typu sytuacja od 1995 r.

W latach 2009-2011 Festiwal Filmu i Sztuki „Dwa Brzegi” odbywał się także w Puławach. A ponieważ Wisła, jak każda polska rzeka, ma tylko dwa brzegi, nie można było zmienić nazwy tego wydarzenia po dodaniu nowej miejscowości, tak by były trzy brzegi. 😉 Oficjalnie miasto Puławy było przedstawiane, jako partner tego festiwalu. Tak się składa, że akurat przez te trzy lata miałem możliwość pracy przy tym wydarzeniu. Kiedy pierwszy raz „Dwa Brzegi” zorganizowano w Puławach, a była to już 3. edycja tego festiwalu, w materiałach promocyjnych głównego organizatora nie było za wiele informacji o wydarzeniach festiwalowych w Puławach. Sytuacja ta nieco polepszyła się w 2010 r., ale i tak część przyjezdnych kinomanów oraz turyści z dalszych regionów Polski na projekcje filmowe stawiali się najpierw pod kinem „Sybilla”. Ale czy można się dziwić, jeżeli w programie wydarzeń funkcjonowała nazwa „Kino w Puławach”? Na szczęście Puławski Ośrodek Kultury „Dom Chemika” leży blisko wspomnianego kina „Sybilla”.

Atrakcją puławskiej części festiwalu „Dwa Brzegi” w 2010 r. był wspaniały koncert muzyki filmowej w wykonaniu orkiestry kameralnej pod dyrekcją Adama Klocka. Koncert ten odbył się w parku przy Pałacu Czartoryskich i zgromadził liczną widownię. Zainteresowaniem cieszyły się nie tylko filmy, ale i spotkania z twórcami po niektórych seansach. Do tego jeszcze monumentalne wystawy o tematyce filmowej, zarówno w budynku ośrodka, jak i na Placu Chopina.

W 2011 r. organizatorzy przygotowali specjalny cykl filmów dla dzieci i młodzieży pod nazwą „nieLetnie Brzegi”. Projekcje rozpoczynały się o godz. 14, a wstęp na nie był całkowicie bezpłatny, także dla dorosłych. Z kolei w 2012 r. władze Puław podjęły decyzję, aby nie angażować się już w „Dwa Brzegi”. Decyzję słuszną pod względem marketingowym, ponieważ jako marka miasto Puławy nie było wystarczająco eksponowane medialnie. Niemniej szkoda, iż tak znaczące wydarzenie opuściło Puławy i przez ten czas nie potrafiło wykreować własnego, podobnego wydarzenia.

Co prawda w tym roku odbyła się już trzecia edycja Puławskiego Kina Samochodowego w Puławskim Parku Naukowo-Technologicznym, lecz jest to wydarzenie o nieporównywalnie innym charakterze. Notabene wczesną wiosną 2012 r. swoim przełożonym zgłaszałem pomysł, aby w Puławach zorganizować w wakacje kilka projekcji filmowych na dużym ekranie w plenerze, gdzie można by swobodnie oglądać filmy również siedząc w samochodzie. Tyle że ja sugerowałem, aby zrobić to w bardziej dostępnym miejscu dla ogółu mieszkańców we współpracy z Tesco i McDonaldem na części parkingu zlokalizowanym przy Tesco i z wykorzystaniem tamtejszego ekranu, na którym są emitowane reklamy. Rok później pojawiło się Puławskiego Kina Samochodowe. Przypadek? 😉

Wracając do filmów, to spośród wszystkich projekcji filmowych, jakie miały miejsce w sali widowiskowej Puławskiego Ośrodka Kultury „Dom Chemika” przez te 3 lata w ramach „Dwóch Brzegów”, najbardziej utkwiły mi w pamięci: „Amal” (2009), „Gomorra” (2009), „Vicky Cristina Barcelona” (2009), „Walc z Bashirem” (2009), „Galerianki” (2009), „Jej droga” (2010), „Logorama” (2010), „Jeż Jerzy” (2011), „Jutro Będzie Lepiej” (2011). Warto też zaznaczyć, iż 26 lipca 2009 w Puławach miała miejsce polska premiera zagranicznego filmu i był to właśnie wspomniany „Amal”.

∴ ∴ ∴

Festiwal „Lato Filmów” po przenosinach do Warszawy przekształcił się po kilku latach się w „Wiosnę Filmów” i funkcjonuje do chwili obecnej. Festiwal „Nowe Horyzonty” nadal odbywa się we Wrocławiu.

Tutaj możesz pobrać ulotkę z puławskim programem wydarzeń „Dwóch Brzegów” z roku 2009, a tutaj ulotkę z roku 2011. A tak wyglądał rynek główny w Kazimierzu Dolnym podczas ostatniego dnia tegorocznego Festiwalu Filmu i Sztuki „Dwa Brzegi”.